स्तनाचा कर्करोग नेहमीच गाठीच्या स्वरूपात दिसतो असे नाही: इतर लक्षणेही ओळखा
लेखक: डॉ. सुमित शाह, सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्ट
प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुणे
स्तनाचा कर्करोग म्हटले की सर्वप्रथम मनात येते ती स्तनातील गाठ. मात्र, प्रत्येक स्तनाच्या कर्करोगात हाताला जाणवणारी गाठ असतेच असे नाही. काही वेळा स्तनाची त्वचा, स्तनाग्र किंवा स्तनाच्या आकारातील बदल ही सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात. काही रुग्णांमध्ये कोणतीही लक्षणे नसताना तपासणीत कर्करोग आढळतो.
पुण्यात स्तनाच्या कर्करोगावर उपचार करणारा तज्ज्ञ म्हणून माझा सल्ला आहे—स्तनात नवीन किंवा अनपेक्षित बदल जाणवल्यास गाठ येण्याची किंवा वेदना होण्याची वाट पाहू नका. योग्य वेळी तपासणी केल्याने निदान होण्यास होणारा विलंब टाळता येतो.
गाठ नसतानाही स्तनाच्या कर्करोगाची कोणती लक्षणे दिसू शकतात?
आपले स्तन नेहमी कसे दिसतात आणि स्पर्शाला कसे जाणवतात, याची माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. खालील बदलांकडे लक्ष द्या:
- त्वचेवर खळ्या पडणे: स्तनाची त्वचा आत ओढल्यासारखी दिसणे, सुरकुतणे किंवा संत्र्याच्या सालीसारखी दिसणे.
- स्तनाला सूज येणे: एका स्तनाचा काही भाग किंवा संपूर्ण स्तन अचानक सुजणे किंवा आकार वाढणे.
- स्तनाग्रात बदल: पूर्वी सामान्य असलेले स्तनाग्र नव्याने आत ओढले जाणे, सपाट होणे किंवा त्याची दिशा बदलणे.
- स्तनाग्रातून स्राव येणे: स्तनदुधाव्यतिरिक्त स्राव येणे, विशेषतः रक्तमिश्रित स्राव किंवा न दाबताही स्राव येणे.
- त्वचेतील टिकून राहणारे बदल: स्तन किंवा स्तनाग्रावर लालसरपणा, त्वचा जाड होणे, खवले येणे किंवा पुरळ दिसणे.
- काखेत गाठ किंवा सूज: स्तनात गाठ जाणवत नसतानाही काखेत नवीन गाठ किंवा सूज जाणवणे.
ही लक्षणे म्हणजे कर्करोगच असे नाही. संसर्ग, हार्मोन्समधील बदल आणि कर्करोग नसलेल्या इतर आजारांमुळेही असे होऊ शकते. कारण समजण्यासाठी पुण्यातील स्तनरोग शल्यविशारदांचा (Breast Surgeon in Pune) सल्ला घ्यावा.
स्तनाची त्वचा संत्र्याच्या सालीसारखी दिसत असल्यास काय करावे?
स्तनाची त्वचा जाड होऊन त्यावर संत्र्याच्या सालीसारखे छोटे खड्डे दिसत असल्यास लवकर तपासणी करणे आवश्यक आहे.
यामागील एक संभाव्य कारण म्हणजे इन्फ्लेमेटरी ब्रेस्ट कॅन्सर. हा तुलनेने दुर्मीळ, वेगाने वाढणारा स्तनाचा कर्करोग असून अनेकदा स्पष्ट गाठ जाणवत नाही. स्तनाला अचानक सूज येणे, लालसरपणा, उष्णपणा किंवा जडपणा जाणवणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.
स्तनाच्या संसर्गातही अशी लक्षणे असू शकतात. मात्र, संसर्गावरील उपचारांनंतर सुधारणा होत नसेल किंवा लक्षणे वाढत असतील, तर त्वरित पुन्हा डॉक्टरांकडे जा.
वेदना नसतानाही स्तनाचा कर्करोग असू शकतो का?
होय. स्तनाच्या कर्करोगात अनेकदा वेदना होत नाहीत. त्यामुळे दुखत नाही म्हणजे कर्करोग नाही, असा निष्कर्ष काढू नये.
त्याचवेळी, स्तनातील वेदनांची अनेक कारणे कर्करोगाशी संबंधित नसतात. एका ठिकाणी सतत वेदना होत असल्यास, विशेषतः त्वचा किंवा स्तनाग्रातील बदलांसह, तपासणी करावी.
गाठ नसताना स्तनाच्या कर्करोगाचे निदान कसे केले जाते?
लक्षणे, वैद्यकीय इतिहास आणि प्रत्यक्ष तपासणी यांच्या आधारे पुढील चाचण्या ठरवल्या जातात. यामध्ये मॅमोग्राफी आणि स्तनाची सोनोग्राफी यांचा समावेश असू शकतो. संशयास्पद भाग आढळल्यास निदान निश्चित करण्यासाठी बायोप्सीची आवश्यकता असू शकते.
पुण्यात स्तनाच्या कर्करोगाच्या तज्ज्ञांना (Breast Cancer Specialist in Pune) भेटताना आधीच्या तपासण्यांचे अहवाल सोबत आणा.
लक्षणे नसतानाही तपासणी महत्त्वाची आहे का?
होय. स्क्रीनिंग मॅमोग्राफीमुळे काही कर्करोग हाताला गाठ जाणवण्यापूर्वी शोधता येतात. तुमचे वय, कौटुंबिक इतिहास आणि वैयक्तिक जोखीम यानुसार तपासणीचे नियोजन डॉक्टरांसोबत करावे.
आधीची मॅमोग्राफी सामान्य असली तरी स्तनात नवीन बदल आढळल्यास तपासणी आवश्यक आहे.
पुण्यात स्तनाच्या कर्करोगाचे उपचार: सुरुवात योग्य निदानापासून
प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुणे येथे रुग्णांना त्यांची लक्षणे आणि पुढील तपासण्यांची गरज सोप्या भाषेत समजावून सांगण्याला मी प्राधान्य देतो.
कर्करोगाचे निदान झाल्यास, त्याचा प्रकार, टप्पा आणि रुग्णाची एकूण प्रकृती यानुसार स्तनाच्या कर्करोगाचे उपचार (Breast Cancer Treatment in Pune) ठरवले जातात.
भीती नको, जागरूकता हवी. स्तनांच्या आरोग्याकडे लक्ष देण्यासाठी गाठ येण्याची वाट पाहू नका.


