पुण्यात मलाशयाच्या कर्करोगाचे उपचार कसे केले जातात? | Rectal Cancer Treatment in Pune

लेखक: डॉ. सुमित शाह
रोबोटिक कॅन्सर सर्जन | Robotic Surgical Oncologist
प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुणे

मलाशयाचा कर्करोग (Rectal Cancer) झाल्यानंतर रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना अनेक प्रश्न पडतात. रेक्टल कॅन्सर बरा होऊ शकतो का? आधी शस्त्रक्रिया करावी की केमोथेरपी? कायमस्वरूपी स्टोमा बॅग लागेल का?

पुण्यात मलाशयाच्या कर्करोगाचे उपचार (Rectal Cancer Treatment in Pune) करताना कर्करोगाचा टप्पा, गाठीचे स्थान, रुग्णाची प्रकृती आणि तपासण्यांचे निष्कर्ष लक्षात घेऊन उपचारांचे नियोजन केले जाते.

मी, डॉ. सुमित शाह, रोबोटिक कॅन्सर सर्जन, प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुणे येथे रुग्णांना उपचारांचे उपलब्ध पर्याय समजावून सांगण्यावर भर देतो.

मलाशय आणि मोठ्या आतड्याच्या कर्करोगाविषयी अधिक माहितीसाठी आमचे Colorectal Cancer Treatment in Pune पेज वाचा.

मलाशयाच्या कर्करोगाचे उपचार कसे ठरवले जातात?

रेक्टल कॅन्सरचे उपचार बायोप्सी, पेल्विक MRI, कर्करोगाचा टप्पा आणि रुग्णाच्या एकूण प्रकृतीनुसार ठरवले जातात. काही रुग्णांना प्रथम शस्त्रक्रिया, तर काहींना शस्त्रक्रियेपूर्वी केमोथेरपी आणि रेडिएशनची आवश्यकता असते.

उपचार सुरू करण्यापूर्वी पुढील तपासण्या महत्त्वाच्या असतात:

• बायोप्सी: कर्करोगाच्या निदानाची पुष्टी करण्यासाठी.
• पेल्विक MRI: गाठीचा आकार, स्थान आणि आसपासच्या अवयवांशी असलेला संबंध तपासण्यासाठी.
• CT स्कॅन: कर्करोग शरीरातील इतर अवयवांमध्ये पसरला आहे का, हे पाहण्यासाठी.
• MMR/MSI तपासणी: इम्युनोथेरपीचा फायदा होण्याची शक्यता तपासण्यासाठी.
• रुग्णाचे आरोग्य मूल्यांकन: पोषण, शौचावरील नियंत्रण आणि शस्त्रक्रियेसाठी शारीरिक क्षमता तपासण्यासाठी.

मल्टिडिसिप्लिनरी टीम (MDT) उपचारांचे नियोजन का करते?

मलाशयाच्या कर्करोगासाठी विविध तज्ज्ञांच्या संयुक्त सल्ल्याने उपचार ठरवणे महत्त्वाचे असते.

कॅन्सर सर्जनच्या समन्वयाने मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्ट, रेडिएशन ऑन्कोलॉजिस्ट, रेडिओलॉजिस्ट आणि पॅथॉलॉजिस्ट उपचारांच्या पर्यायांवर चर्चा करतात.

या चर्चेमध्ये कर्करोग पूर्णपणे काढणे, शक्य असल्यास मलाशय व शौचावर नियंत्रण ठेवणारे स्नायू जतन करणे आणि रुग्णाचे जीवनमान राखणे यांचा विचार केला जातो.

रेक्टल कॅन्सरमध्ये शॉर्ट-कोर्स आणि लॉन्ग-कोर्स रेडिएशन म्हणजे काय?

काही रुग्णांना शस्त्रक्रियेपूर्वी रेडिएशन थेरपी दिली जाते.

शॉर्ट-कोर्स रेडिएशन: साधारणपणे पाच दिवसांत पाच रेडिएशन उपचार दिले जातात.

लॉन्ग-कोर्स केमोरेडिएशन: साधारणपणे पाच ते साडेपाच आठवडे रेडिएशन दिले जाते. त्यासोबत रेडिएशनचा परिणाम वाढवण्यासाठी केमोथेरपी दिली जाऊ शकते.

कोणता पर्याय योग्य आहे हे गाठीचे स्थान, कर्करोगाचा टप्पा आणि उपचारांचे उद्दिष्ट यावर अवलंबून असते.

TNT प्रोटोकॉल म्हणजे काय? (Total Neoadjuvant Therapy)

TNT म्हणजे नियोजित शस्त्रक्रियेपूर्वी केमोथेरपी आणि रेडिएशनचे उपचार देण्याची पद्धत.

स्थानिक पातळीवर वाढलेल्या रेक्टल कॅन्सरमध्ये योग्य रुग्णांसाठी TNT उपचार उपयोगी ठरू शकतात.

या उपचारांची उद्दिष्टे:

• कर्करोगाची गाठ लहान करणे.
• शरीरात असू शकणाऱ्या सूक्ष्म कर्करोग पेशींवर उपचार करणे.
• शस्त्रक्रियेपूर्वी कर्करोगाचे नियंत्रण सुधारणे.
• निवडक रुग्णांमध्ये अवयव जतन करण्याची शक्यता वाढवणे.

मात्र, प्रत्येक रुग्णाला TNT आवश्यक नसते. काही सुरुवातीच्या टप्प्यातील रेक्टल कॅन्सरमध्ये थेट शस्त्रक्रिया योग्य असू शकते.

रेक्टल कॅन्सरमध्ये शस्त्रक्रिया टाळता येते का? (Watch and Wait)

काही रुग्णांमध्ये केमोथेरपी आणि रेडिएशननंतर तपासण्यांमध्ये कर्करोगाची गाठ आढळत नाही. याला Clinical Complete Response असे म्हणतात.

अशा निवडक रुग्णांमध्ये त्वरित शस्त्रक्रियेऐवजी Watch and Wait पद्धतीचा विचार केला जाऊ शकतो.

यामध्ये नियमित MRI, एंडोस्कोपी आणि डॉक्टरांकडून तपासणी करणे अत्यावश्यक असते.

ही पद्धत सर्व रुग्णांसाठी योग्य नसते. कर्करोग पुन्हा वाढल्यास शस्त्रक्रियेची गरज लागू शकते.

उपचार पूर्ण झाल्यानंतर आवश्यक तपासण्यांविषयी जाणून घेण्यासाठी Cancer Follow-Up Care in Pune हा लेख वाचा.

रेक्टल कॅन्सरमध्ये इम्युनोथेरपी उपयोगी आहे का?

इम्युनोथेरपी शरीराच्या रोगप्रतिकारक शक्तीला कर्करोगाविरुद्ध कार्य करण्यास मदत करते.

dMMR किंवा MSI-H प्रकारच्या रेक्टल कॅन्सरमध्ये काही रुग्णांना इम्युनोथेरपीचा विशेष फायदा होऊ शकतो.

अलीकडील संशोधनात अशा निवडक रुग्णांमध्ये चांगले उपचार प्रतिसाद दिसून आले आहेत. काही प्रकरणांमध्ये शस्त्रक्रिया किंवा रेडिएशन टाळण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.

मात्र, इम्युनोथेरपी सर्व रेक्टल कॅन्सर रुग्णांसाठी योग्य नसते. तिचा निर्णय तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखालीच घ्यावा.

पुण्यात रोबोटिक रेक्टल कॅन्सर सर्जरीचे फायदे कोणते?

Robotic Cancer Surgery in Pune हा काही रेक्टल कॅन्सर रुग्णांसाठी उपलब्ध असलेला शस्त्रक्रियेचा पर्याय आहे.

रोबोटिक तंत्रज्ञानामुळे पेल्विसच्या अरुंद भागात अधिक स्पष्ट त्रिमितीय दृश्य आणि नियंत्रित उपकरणांच्या साहाय्याने शस्त्रक्रिया करणे शक्य होते.

योग्य रुग्णांमध्ये संभाव्य फायदे पुढीलप्रमाणे असू शकतात:

• शौचावर नियंत्रण ठेवणारे स्नायू (Sphincter) जतन करण्याचा प्रयत्न.
• मूत्राशय आणि लैंगिक कार्याशी संबंधित मज्जातंतूंचे संरक्षण करण्यास मदत.
• काही रुग्णांमध्ये कमी रक्तस्राव आणि कमी वेदना.
• योग्य रुग्णांमध्ये तुलनेने लवकर हालचाल आणि रिकव्हरी.
• शक्य असल्यास कायमस्वरूपी स्टोमा टाळण्याचा प्रयत्न.

रेक्टल कॅन्सरच्या प्रत्येक रुग्णाला कायमस्वरूपी स्टोमा बॅग लागतेच असे नाही. मात्र, गाठीचे स्थान, स्फिंक्टरचा सहभाग आणि शस्त्रक्रियेची सुरक्षितता यानुसार तात्पुरती किंवा कायमस्वरूपी स्टोमा बॅग आवश्यक असू शकते.

रोबोटिक शस्त्रक्रिया सर्व रुग्णांसाठी योग्य असेलच असे नाही. उपचारांचे परिणाम कर्करोगाच्या टप्प्यावर, शस्त्रक्रियेच्या प्रकारावर आणि रुग्णाच्या प्रकृतीवर अवलंबून असतात.

रेक्टल कॅन्सरबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

1. रेक्टल कॅन्सर पूर्णपणे बरा होऊ शकतो का?

होय, विशेषतः सुरुवातीच्या टप्प्यातील अनेक रुग्णांमध्ये योग्य उपचारांनी कर्करोग बरा होऊ शकतो. मात्र, परिणाम कर्करोगाचा टप्पा आणि उपचारांच्या प्रतिसादावर अवलंबून असतात.

2. रेक्टल कॅन्सरमध्ये आधी केमोथेरपी करावी की शस्त्रक्रिया?

सर्व रुग्णांसाठी एकच उपचारक्रम नसतो. सुरुवातीच्या काही कर्करोगांमध्ये प्रथम शस्त्रक्रिया, तर स्थानिक पातळीवर वाढलेल्या कर्करोगात प्रथम केमोथेरपी आणि रेडिएशन दिले जाऊ शकते.

3. रेक्टल कॅन्सरच्या शस्त्रक्रियेनंतर कायमस्वरूपी स्टोमा बॅग लागते का?

नाही. प्रत्येक रुग्णाला कायमस्वरूपी स्टोमा बॅग आवश्यक नसते. गाठीचे स्थान, शौचावरील नियंत्रण ठेवणाऱ्या स्नायूंचा सहभाग आणि सुरक्षित शस्त्रक्रियेची शक्यता यावर निर्णय अवलंबून असतो.

4. रोबोटिक रेक्टल कॅन्सर सर्जरी सुरक्षित आहे का?

योग्य रुग्णांमध्ये अनुभवी शस्त्रक्रिया टीमकडून रोबोटिक सर्जरी हा एक सुरक्षित आणि प्रभावी पर्याय असू शकतो. मात्र, प्रत्येक शस्त्रक्रियेमध्ये काही जोखीम असतात.

5. रेक्टल कॅन्सरमध्ये इम्युनोथेरपीने शस्त्रक्रिया टाळता येते का?

dMMR/MSI-H प्रकारच्या काही निवडक रुग्णांमध्ये पूर्ण उपचार प्रतिसाद मिळाल्यास शस्त्रक्रिया टाळण्याचा पर्याय विचारात घेतला जाऊ शकतो. त्यासाठी नियमित आणि काटेकोर वैद्यकीय देखरेख आवश्यक असते.

6. पुण्यात रेक्टल कॅन्सरच्या उपचारांसाठी कोणत्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा?

रेक्टल कॅन्सरचे निदान झाल्यास कोलोरेक्टल कॅन्सरच्या उपचारांचा अनुभव असलेल्या सर्जिकल ऑन्कोलॉजिस्टचा सल्ला घ्यावा.

पुण्यातील डॉ. सुमित शाह — Robotic Surgical Oncologist यांच्याकडून प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथे उपचारांच्या पर्यायांबाबत मार्गदर्शन घेता येते.

पुण्यात रेक्टल कॅन्सर उपचारांसाठी डॉ. सुमित शाह यांचा सल्ला घ्या

मलाशयाच्या कर्करोगाचे उपचार करताना योग्य वेळी योग्य उपचार निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे असते.

डॉ. सुमित शाह — Robotic Surgical Oncologist
Prolife Cancer Centre & Research Institute, Pune

हॉस्पिटलचा पत्ता:
S.No. 557/A/A/15C, Hissa No. 17/1, Final Plot No. 158/1, Gultekdi, Market Yard, Pune – 411037.

फोन: +91 96070 79019 / +91 96070 79029

Google Maps वर हॉस्पिटलचे लोकेशन पाहा

डॉ. सुमित शाह यांची अपॉइंटमेंट बुक करा

रेक्टल कॅन्सरचे निदान झाले असल्यास बायोप्सी, MRI आणि इतर स्कॅनचे अहवाल घेऊन तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

रेक्टल कॅन्सर उपचार, रोबोटिक शस्त्रक्रिया आणि सेकंड ओपिनियनसाठी अपॉइंटमेंट घ्या.

वैद्यकीय सूचना: हा लेख सर्वसाधारण माहितीकरिता आहे. वैयक्तिक उपचारांचा निर्णय तपासण्या आणि तज्ज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार घ्यावा.