गर्भाशयाच्या कॅन्सरबद्दल ५ गैरसमज आणि सत्य | Prolife Pune

endometrial-cancer-myths-and-facts-dr-sumit-shah-pune-marathi

“पुन्हा पाळी आली” की धोक्याची सूचना? गर्भाशयाच्या कॅन्सरबद्दल गैरसमज आणि सत्य

लेखक: डॉ. सुमित शाह, रोबोटिक कॅन्सर सर्जन, पुणे
प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट, पुणे

खालील रुग्णाचे उदाहरण जनजागृतीसाठी काल्पनिक स्वरूपात दिले आहे.

“डॉक्टर, मला वाटलं पुन्हा पाळी आली! रक्तही अगदी थोडंच होतं…”

बावन्न वर्षांच्या मीनाताईंची पाळी बंद होऊन पंधरा महिने झाले होते. अचानक रक्ताचे काही डाग दिसले. पोट दुखत नव्हते आणि रक्तस्राव थांबला, त्यामुळे त्यांनी फारसे लक्ष दिले नाही.

पुन्हा डाग दिसल्यावर मुलीने आग्रह केला, “आई, एकदा तपासणी करून घेऊया.”

सोनोग्राफी आणि गर्भाशयाच्या आतील आवरणाच्या बायोप्सीनंतर सुरुवातीच्या टप्प्यातील एंडोमेट्रियल कॅन्सरचे निदान झाले.

या उदाहरणातून लक्षात घेण्यासारखे म्हणजे, पाळी बंद झाल्यानंतर रक्तस्राव होणे हे तपासणी करण्याचे कारण आहे. प्रत्येक वेळी कॅन्सर असतोच असे नाही; मात्र दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. (acog.org)

एंडोमेट्रियल कॅन्सर म्हणजे काय?

गर्भाशयाच्या आतील आवरणाला ‘एंडोमेट्रियम’ म्हणतात. या आवरणात निर्माण होणारा कर्करोग म्हणजे एंडोमेट्रियल कॅन्सर, जो गर्भाशयाच्या कॅन्सरचा एक प्रकार आहे.

हा गर्भाशयाच्या मुखाच्या कॅन्सरपेक्षा वेगळा आहे. मासिक पाळी आणि गर्भाशयाचा कॅन्सर यांचा संबंध समजून घेतल्यास लक्षणे वेळेवर ओळखता येतात.

गैरसमज १: “पाळीत जास्त रक्तस्राव म्हणजे गर्भाशयाचा कॅन्सर!”

सत्य: जास्त रक्तस्रावाची अनेक कारणे असतात. फायब्रॉइड्स, पॉलिप्स किंवा हार्मोन्समधील बदल यामुळेही हा त्रास होऊ शकतो.

मात्र, नेहमीपेक्षा खूप जास्त रक्तस्राव, दोन पाळ्यांच्या मध्ये रक्त येणे किंवा पाळीच्या पद्धतीत सातत्याने बदल होणे ही गर्भाशयाच्या कॅन्सरची सुरुवातीची लक्षणे असू शकतात. कारण समजण्यासाठी स्त्रीरोगतज्ज्ञांकडून तपासणी करून घ्या. (acog.org)

गैरसमज २: “रजोनिवृत्तीनंतर थोडे रक्त आले तर चालते”

सत्य: रजोनिवृत्तीमुळे सलग बारा महिने पाळी आलेली नसेल, तर त्यानंतरचा कोणताही रक्तस्राव तपासणे आवश्यक आहे.

पाळी बंद झाल्यानंतरचा रक्तस्राव, गुलाबी स्त्राव किंवा तपकिरी डाग याकडे दुर्लक्ष करू नका. वेदना नसणे म्हणजे कॅन्सर नसल्याची खात्री नाही. पुन्हा रक्त येण्याची वाट पाहू नका. (acog.org)

गैरसमज ३: “पीसीओएस आणि गर्भाशयाच्या कॅन्सरचा संबंध नाही”

सत्य: पीसीओएसमध्ये दीर्घकाळ नियमित अंडोत्सर्जन होत नसेल, तर हार्मोन्सच्या असंतुलनामुळे गर्भाशयाचे आवरण जाड होण्याचा आणि एंडोमेट्रियल कॅन्सरचा धोका वाढू शकतो.

लठ्ठपणा आणि काही आनुवंशिक आजारही जोखीम वाढवतात. मात्र, पीसीओएस आहे म्हणजे कॅन्सर होणारच असे नाही. वारंवार अनेक महिने पाळी येत नसल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्या. (acog.org)

गैरसमज ४: “तरुण महिलांना एंडोमेट्रियल कॅन्सर होत नाही”

सत्य: हा कॅन्सर रजोनिवृत्तीनंतर अधिक आढळतो; पण तरुण महिलांनाही होऊ शकतो.

कमी वयात पाळी सुरू होणे किंवा उशिरा रजोनिवृत्ती येणे हेही जोखीम घटक आहेत. मात्र, ते कॅन्सरचे निदान नाहीत. कोणत्याही वयात सतत असामान्य रक्तस्राव होत असल्यास तपासणी आवश्यक आहे. (acog.org, cancer.gov)

गैरसमज ५: “पॅप स्मिअर नॉर्मल म्हणजे गर्भाशयाचा कॅन्सर नाही”

सत्य: पॅप स्मिअरमधून मुख्यतः गर्भाशयाच्या मुखातील बदल तपासले जातात. त्यातून एंडोमेट्रियल कॅन्सर नसल्याची खात्री होत नाही.

गर्भाशयाच्या कॅन्सरच्या निदानासाठी लक्षणांनुसार सोनोग्राफी आणि एंडोमेट्रियल बायोप्सी सुचवली जाऊ शकते. निश्चित निदानासाठी ऊतींची तपासणी आवश्यक असते. (cancer.gov)

पुण्यात एंडोमेट्रियल कॅन्सरवरील उपचार

गर्भाशयाच्या कॅन्सरवरील उपचार आजाराचा प्रकार, टप्पा आणि रुग्णाच्या प्रकृतीनुसार ठरतात. शस्त्रक्रिया हा प्रमुख उपचार असू शकतो; गरजेनुसार इतर उपचार दिले जातात. (cancer.gov)

पुण्यात गर्भाशयाच्या कॅन्सरचे तज्ज्ञ शोधत असाल, तर सोनोग्राफी आणि बायोप्सीचे रिपोर्ट घेऊन सल्ला घ्या. गर्भाशयाच्या कॅन्सरसाठी रोबोटिक सर्जरी आपल्या परिस्थितीत योग्य आहे का, हेही समजून घ्या.

पुण्यात एंडोमेट्रियल कॅन्सरच्या उपचारांबाबत मार्गदर्शनासाठी डॉ. सुमित शाह, रोबोटिक कॅन्सर सर्जन, प्रोलाइफ कॅन्सर सेंटर अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट येथे संपर्क साधा.

पाळीतील बदल ओळखा. कारण शोधा. तपासणी पुढे ढकलू नका.